Het huis staat op zijn naam, de spaarrekening is van jullie samen, en de auto? Je weet het eigenlijk niet zeker. Op het moment dat een scheiding concreet wordt, komen dit soort vragen ineens heel urgent aan. Zeker als je getrouwd bent in gemeenschap van goederen, want dan is de vraag wat van jou is minder vanzelfsprekend dan het misschien lijkt. Wij van Vrouwenhub.nl leggen uit waar je op moet letten en waarom het loont om je hier vroeg in te verdiepen.
Ik ga scheiden, was ons huwelijk in gemeenschap van goederen gesloten, en hoe weet ik dat?
Als jullie zijn getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden op te stellen bij de notaris, dan was jullie huwelijk automatisch in gemeenschap van goederen gesloten. Je kunt dit controleren door te kijken of er destijds een notariële akte is opgesteld. Heb je daar geen herinnering aan en liggen er geen papieren, dan is de kans groot dat je getrouwd bent zonder voorwaarden. Bij twijfel kun je een uittreksel opvragen bij de gemeente of via het Centraal Huwelijksgoederenregister.
Vraag 1: Wat valt er precies in de gemeenschap, en wat niet?
In een volledige gemeenschap van goederen valt in principe alles wat je samen hebt opgebouwd in de pot: het huis, spaarrekeningen, beleggingen, auto’s en inboedel. Ook schulden vallen erin, ook al zijn die alleen op zijn naam. Maar er zijn uitzonderingen:
- Een erfenis of schenking die jij of hij heeft ontvangen met een uitsluitingsclausule valt buiten de gemeenschap. Die clausule staat dan in het testament of de schenkingsakte.
- Bezittingen die je al had vóór het huwelijk en die nooit zijn ingebracht, vallen in principe ook buiten de gemeenschap, al kan dit in de praktijk ingewikkeld zijn om te bewijzen.
- Een eigen bedrijf dat je al had vóór het huwelijk kent speciale regels: de waarde die tijdens het huwelijk is aangegroeid kan wél tot de gemeenschap behoren.
Kortom: meer valt in de gemeenschap dan de meeste mensen verwachten.
Vraag 2: We zijn na 2018 getrouwd, geldt de beperkte gemeenschap van goederen dan voor mij?
Ja, en dit is een belangrijk verschil. Wie na 1 januari 2018 is getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, valt automatisch onder de beperkte gemeenschap van goederen. Dat betekent dat wat jullie samen hebben opgebouwd tijdens het huwelijk gemeenschappelijk is, maar bezittingen en schulden van vóór het huwelijk blijven privé. Ook erfenissen en schenkingen blijven buiten de gemeenschap, zelfs zonder uitsluitingsclausule. Heb je in 2019 getrouwd? Dan geldt dit voor jou.
Vraag 3: Heb ik recht op de helft van het huis, ook als het op zijn naam staat?
Ja. Als het huis tijdens het huwelijk is gekocht en het huwelijk valt onder de gemeenschap van goederen, dan hebben jullie allebei recht op de helft van de overwaarde, ongeacht op wiens naam de hypotheek of de eigendomsakte staat. Dat is een van de meest verrassende dingen die vrouwen ontdekken. De naam op de akte zegt niets over eigenaarschap binnen een gemeenschap. Wel moet de hypotheek worden afgelost of overgenomen. Als hij in het huis wil blijven wonen, moet hij de helft van de overwaarde aan jou uitkeren.
Vraag 4: Ik heb minder gewerkt en minder verdiend, kom ik er financieel bekaaid van af?
Niet per se. De gemeenschap van goederen is er juist op gebouwd om dit te compenseren: wie heeft gezorgd voor de kinderen en minder heeft verdiend, deelt toch mee in wat er is opgebouwd. De boedelverdeling is fifty-fifty, ongeacht wie het geld heeft binnengebracht. Wij zien bij Vrouwenhub.nl regelmatig dat vrouwen dit niet weten en daardoor te snel akkoord gaan met minder. Dat is onnodig. Jij hebt recht op jouw helft.
Vraag 5: Wat gebeurt er met schulden die hij heeft gemaakt zonder dat ik het wist?
Dit is een pijnlijk punt. In een volledige gemeenschap van goederen zijn schulden die tijdens het huwelijk zijn gemaakt in principe ook gemeenschappelijk, ook als jij er niets van wist. Denk aan een lening, een roodstand of zakelijke schulden. Na de scheiding kun je wel aansprakelijkheid beperken door goede afspraken te maken in het echtscheidingsconvenant, maar dat vereist wel dat de schulden boven tafel komen. Merk je dat hij bezittingen verstopt of schulden verzwijgt, ga dan direct naar een advocaat.
Vraag 6: Hoe zit het met mijn pensioen en dat van hem, wordt dat ook gesplitst?
Pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt bij scheiding standaard gedeeld via de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Dat geldt voor het ouderdomspensioen. In de praktijk betekent dit dat jij recht hebt op de helft van zijn pensioen dat hij tijdens jullie huwelijk heeft opgebouwd, en hij op de helft van jouw pensioen over diezelfde periode. Dit gaat automatisch, maar alleen als je dit binnen twee jaar na de scheiding meldt bij zijn pensioenfonds. Sla die termijn niet over.
Vraag 7: Hij wil de boedel niet eerlijk verdelen of schuift bezittingen weg, wat kan ik doen?
Dit heet paulianeus handelen: bezittingen wegsluizen om ze buiten de verdeling te houden. Denk aan geld dat plotseling naar familieleden is overgemaakt, of een auto die ineens op zijn broers naam staat. Je kunt dit aanvechten via de rechter. Verzamel zo snel mogelijk bewijs: bankafschriften, spaartegoedinformatie, eigendomsbewijzen. Als je denkt dat dit speelt, heb je vrijwel zeker een advocaat nodig. Wacht niet af.
Vraag 8: Heb ik recht op partneralimentatie bovenop de boedelverdeling?
Boedelverdeling en alimentatie zijn twee aparte dingen. Partneralimentatie is bedoeld om een inkomensverschil na de scheiding te compenseren als jij (tijdelijk) niet in je eigen levensonderhoud kunt voorzien. Dit hangt af van jullie inkomens, de duur van het huwelijk en of je kinderen hebt. De maximale duur van partneralimentatie is in de meeste gevallen gelijk aan de helft van de duur van het huwelijk, met een maximum van vijf jaar. Uitzonderingen zijn er wel, bijvoorbeeld bij langdurige huwelijken of als je lang voor kinderen hebt gezorgd.
Vraag 9: Wanneer heb ik echt een advocaat of mediator nodig, en wanneer kom ik er zelf uit?
Mediation werkt goed als jullie allebei bereid zijn eerlijk te communiceren en er geen grote vermogens, bedrijven of verdachte situaties spelen. Een mediator begeleidt jullie naar afspraken die je zelf maakt. Dat is goedkoper en sneller.
Een advocaat is echt nodig als hij bezittingen verbergt, als er zakelijke belangen zijn, als de communicatie volledig is vastgelopen, of als jij je overweldigd voelt en bang bent dat je tekent voor iets wat niet in jouw belang is. Bij een scheiding via de rechter heb je in Nederland sowieso een advocaat nodig. Twijfel je? Maak in elk geval één kennismakingsgesprek bij een familierechtadvocaat. Veel kantoren doen dit gratis of voor een klein bedrag.
Checklist: vijf dingen die je nu meteen regelt
Je hoeft niet alles tegelijk te doen, maar deze vijf stappen zetten je meteen in een sterkere positie:
- Stap 1: Zoek uit of jullie huwelijk in gemeenschap van goederen is gesloten en vraag eventuele huwelijkse voorwaarden op bij de notaris of gemeente.
- Stap 2: Maak een overzicht van alle bezittingen en schulden: bankrekeningen, hypotheek, spaartegoed, leningen, pensioen. Print of sla afschriften op.
- Stap 3: Open een eigen bankrekening op jouw naam en zorg dat je maandelijkse inkomsten of budget daarop binnenkomen, onderdeel van het goed inrichten van je financiën.
- Stap 4: Neem contact op met een mediator of advocaat voor een eerste gesprek, ook als je denkt dat jullie er samen uitkomen.
- Stap 5: Meld de scheiding binnen twee jaar na inschrijving bij de rechtbank bij het pensioenfonds van je ex-partner, zodat jouw recht op pensioenverevening is geregeld.
Getrouwd in gemeenschap van goederen betekent dat vrijwel alles gedeeld wordt, maar ook dat jij recht hebt op de helft. Dat geldt ook als jij minder hebt verdiend, minder op papier staat, of als er weinig medewerking is van de andere kant. Zorg dat je snel je eigen financiën in beeld hebt, open een eigen rekening als je dat nog niet hebt gedaan, en laat je informeren door een familierechter of mediator. Dat eerste gesprek met een professional kost tijd, maar het voorkomt dat je later voor verrassingen komt te staan.